BlackRock, ο διακριτικός ογκόλιθος της Wall Street

Ο Larry Fink αγωνιά για την Ευρώπη. Ο διευθύνων σύμβουλος της BlackRock, μιλώντας την περασμένη εβδομάδα στους «Financial Times», πριν το πέρας του εξαημέρου των ευρωπαϊκών συνόδων, ακούστηκε πραγματικά θορυβημένος. Οι προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας, όπως εξήγησε, εξαρτώνται σε σημαντικό βαθμό από το τι θα γίνει στην Ευρώπη, η οποία, κατά την άποψή του, «κινείται ταχέως ξανά στην ύφεση». Οι λύσεις σε σχέση με τη μόχλευση του EFSF και την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών όχι μόνο δεν του φαίνονται πειστικές, αλλά θεωρεί ότι μπορεί να κάνουν τα πράγματα χειρότερα, προκαλώντας περαιτέρω πιστοληπτικές υποβαθμίσεις στην Ισπανία και την Ιταλία και εντονότερη πιστωτική ασφυξία.

Ο γίγαντας του παρασκηνίου

Η γνώμη του κ. Fink μετρά περισσότερο από των περισσοτέρων. Με χαρτοφυλάκιο 3,7 τρισ. δολάρια, η BlackRock είναι ο μεγαλύτερος διαχειριστής κεφαλαίων στον κόσμο. Τα τελευταία τρία χρόνια μάλιστα – η εποχή της κρίσης – έχουν κάνει θαύματα για το κύρος και τα μεγέθη της BlackRock. Το 2009 αγόρασε την BGI, το τμήμα διαχείρισης κεφαλαίων της βρετανικής τράπεζας Barclay’s, έναντι 13,5 δισ. δολαρίων, διαφοροποιώντας σημαντικά το χαρτοφυλάκιό της (η BGI είχε μεγάλο μέρος της αγοράς ETF ή exchange traded funds). Έχει επίσης συσσωρεύσει επενδύσεις ύψους 45 δισ. δολαρίων σε hedge funds, πρωταγωνιστώντας και σε αυτό τον κλάδο παγκοσμίως. Συνολικά, τα περιουσιακά στοιχεία που διαχειρίζεται έχουν σχεδόν τριπλασιαστεί τα τελευταία δυόμισι χρόνια. Εκεί όμως που έχει διαπρέψει τον τελευταίο καιρό, χάρη στη χρηματοπιστωτική κρίση, είναι στην ανάλυση ρίσκου για κυβερνήσεις, τράπεζες και άλλους μεγάλους οργανισμούς, που επιτελεί η θυγατρική της BlackRock Solutions, η οποία, ως γνωστόν, δραστηριοποιείται αυτές τις μέρες στον ελληνικό τραπεζικό κλάδο.

Οι περίπου 600 εργαζόμενοι της BlackRock Solutions, που ιδρύθηκε το 2000, αναλύουν το ρίσκο κεφαλαίων ύψους άνω των 10 τρισ. (!) δολαρίων. Το εργαλείο αιχμής που τους επιτρέπει να το κάνουν αυτό είναι το σύστημα Alladin, για το οποίο, σε εκτεταμένο ρεπορτάζ για την εταιρεία και τον κ. Fink πέρυσι τον Απρίλιο, το «Vanity Fair» έγραφε: «Με 5.000 ηλεκτρονικούς υπολογιστές που λειτουργούν 24 ώρες το 24ωρο, υπό την επίβλεψη μιας ομάδας μηχανολόγων, μαθηματικών, αναλυτών και προγραμματιστών, η “φάρμα ηλεκτρονικών υπολογιστών” της BlackRock μπορούσε να παρακολουθεί εκατομμύρια ημερήσιες συναλλαγές και να εξετάζει ενδελεχώς κάθε τίτλο στα επενδυτικά χαρτοφυλάκια των πελατών της, ώστε να δει πώς θα επηρεάζονταν έστω και από πολύ μικρές αλλαγές στην οικονομία».

Εργολάβοι της διάσωσης

Οι πρώτες μεγάλες κρατικές δουλειές που κέρδισε η BlackRock Solutions στην εποχή της Μεγάλης Ύφεσης ήταν από την αμερικανική κυβέρνηση. Οι κυβερνήσεις Bush και Obama την έχρισαν ανάδοχο για τη διαχείριση των σύνθετων διασώσεων της Bear Sterns, της AIG και της Citigroup και την αξιολόγηση των χαρτοφυλακίων των κρατικοποιημένων κολοσσών της αγοράς στεγαστικής πίστης Fannie Mae και Freddie Mac. Το Federal Reserve, από την πλευρά του, ανέθεσε στην BlackRock να αξιολογήσει τα τοξικά πάγια τραπεζών που συνδέονταν με τα subprime δάνεια και στη συνέχεια η εταιρεία επιλέχθηκε από το Fed ως ένας από τους επενδυτές που μπορούσαν να τα αγοράσουν έναντι πινακίου φακής. Είναι χαρακτηριστικό ότι για κάποιους μήνες το 2008 η BlackRock ήταν ανάδοχος δύο συμβάσεων σχετικών με την AIG: η ίδια η AIG την προσέλαβε πρώτη, τον Ιούνιο, για να αξιολογήσει το μοιραίο χαρτοφυλάκιο CDS που θα επέφερε λίγους μήνες αργότερα την κατάρρευσή της. Στη συνέχεια, μετά την κατάρρευση και τη διάσωση της AIG από το κράτος, η κυβέρνηση Bush ανέθεσε στα λαγωνικά του κ. Fink την αξιολόγηση και τη δυνατότητα εκμετάλλευσης των παγίων ύψους 100 δισ. δολαρίων της AIG που πέρασαν στον κρατικό ισολογισμό.

Η βαθιά εμπλοκή της BlackRock ως εργολάβου της αναδιάρθρωσης του αμερικανικού χρηματοοικονομικού συστήματος είχε οδηγήσει στα πρώτα ερωτηματικά για σύγκρουση συμφερόντων. Οι «New York Times» (19/05/09) έγραφαν: «Μπορεί μια εταιρεία που πληρώνεται για να αποτιμήσει και να πωλήσει προβληματικά περιουσιακά στοιχεία να αγοράζει τα περιουσιακά αυτά στοιχεία για ιδιώτες πελάτες χωρίς να δείχνει προτιμήσεις; Και θα έπρεπε η κυβέρνηση να αναζητά τη συμβουλή μιας εταιρείας της οποίας οι πελάτες θα βγάλουν ή θα χάσουν δισεκατομμύρια αν αυτές οι πολιτικές εφαρμοστούν;». Ακόμα περισσότερες διαμαρτυρίες είχε προκαλέσει το γεγονός ότι πολλές από τις ζωτικές συμβάσεις της BlackRock με το αμερικανικό Δημόσιο συμφωνήθηκαν χωρίς διαγωνιστική διαδικασία.

Το μέγεθος μετράει

Από τα άρθρα στις εφημερίδες και την κινητοποίηση ορισμένων μελών του Κογκρέσου, πάντως, δεν προέκυψε κάτι απτό κατά της εταιρείας, κάποια υπόθεση χρήσης πληροφόρησης στην οποία είχε πρόσβαση με το ένα της «καπέλο» για να αυξήσει την κερδοφορία της με το άλλο. Άνθρωποι που γνωρίζουν πρόσωπα και καταστάσεις στη Wall Street και την Ουάσινγκτον σχολιάζουν ότι η BlackRock αφενός διαθέτει γνώση και αναλυτικά εργαλεία που ελάχιστα άλλα χρηματοοικονομικά ιδρύματα έχουν όσον αφορά τη διαχείριση σύνθετων προβλημάτων χρηματοοικονομικής μηχανικής, αφετέρου, όπως σημειώνουν, έχει επενδύσει, μέχρι τώρα τουλάχιστον, σε μία πολύ προσεκτική στάση όσον αφορά τη διαχείριση συγκρούσεων συμφερόντων: για παράδειγμα, δεν χρησιμοποιεί το απαράμιλλο εύρος πληροφοριών που διαθέτει για να κάνει proprietary trading (συναλλαγές για δικό της λογαριασμό), όπως κάνουν οι τράπεζες στη Wall Street, αλλά μόνο προς όφελος των πελατών της. Στην περίπτωση της διπλής πρόσληψης από την AIG, η μία ομάδα της BlackRock για ένα διάστημα δεν γνώριζε καν για την ύπαρξη της άλλης.

Παρ’ όλα αυτά, το μέγεθος και οι διασυνδέσεις της δεν αποκλείεται να δημιουργήσουν αυξημένο ενδιαφέρον σύντομα στους ελεγκτικούς μηχανισμούς της αμερικανικού χρηματοπιστωτικού κλάδου. Και φυσικά υπάρχει πάντα η πρόκληση της απόδοσης: την περασμένη εβδομάδα, ύστερα από συνεχόμενα τρίμηνα διψήφιας αύξησης κερδών, η BlackRock ανακοίνωσε μείωση 3% στην κερδοφορία της, στο πενιχρό ποσό των 521 εκατ. δολαρίων. Οι γίγαντες είναι πανίσχυροι, αλλά όσο μεγαλώνουν, γίνονται και πιο δυσκίνητοι.

Το trade που σημάδεψε τον Larry Fink

Το γεγονός που καθόρισε ίσως περισσότερο απ’ όλα τη σταδιοδρομία του Larry Fink ήταν μία αποτυχημένη συναλλαγή (trade). Το 1986 ο 33χρονος κ. Fink είχε ήδη καθιερωθεί ως νεαρός αστέρας της Wall Street, ένα από τα πιο προβεβλημένα «κακά παιδιά» του πρώτου κύματος του νεοϋορκέζικου χρηματοοικονομικού καπιταλισμού. Ήταν ένας από τους βασικούς εφευρέτες της αγοράς τιτλοποιημένων ομολόγων βασισμένων σε στεγαστικά δάνεια – τα προϊόντα που το 2008 έφεραν την παγκόσμια οικονομία στα γόνατά της – και χάρη στα κέρδη που είχε φέρει αυτή η αγορά στην επενδυτική τράπεζα στην οποία δούλευε, τη First Boston, είχε γίνει ο νεότερος γενικός διευθυντής στην ιστορία της. Στο δεύτερο τρίμηνο του 1986, όμως, το τμήμα τιτλοποιημένων ομολόγων βασισμένων σε ενυπόθηκα δάνεια έχασε 100 εκατ. δολάρια και ο κ. Fink μετατράπηκε, εν μια νυκτί, σε μαύρο πρόβατο. Όπως δήλωσε στο «Vanity Fair», οι σχέσεις του με την τράπεζα κατέρρευσαν και δύο χρόνια αργότερα εξωθήθηκε σε παραίτηση.

Η εμπειρία αυτή του δημιούργησε εμμονή με τη διαχείριση του ρίσκου. Την ίδια χρονιά ίδρυσε την BlackRock, σε ένα μικρό γραφείο, με αρχικά κεφάλαια 5 εκατ. δολάρια και υπό την αιγίδα της εταιρείας διαχείρισης κεφαλαίων Blackstone. Ξεκίνησε ως εταιρεία επενδύσεων σε ομόλογα, αλλά πολύ γρήγορα ξέφυγε από αυτούς τους στενούς ορίζοντες. Ήδη το 1993 διαχειριζόταν κεφάλαια 20 δισ. δολαρίων, ενώ ένα χρόνο αργότερα, ύστερα από σύγκρουση με τον επικεφαλής της Blackstone Steven Schwarzman, η BlackRock ανεξαρτητοποιήθηκε (σήμερα η χρηματιστηριακή αξία της BlackRock, στα 27,3 δισ. δολάρια, είναι σχεδόν διπλάσια από τα 16 δισ. της Blackstone).

Η σχεδόν παθολογική εμμονή με τη διαχείριση του ρίσκου οδήγησε στο σύστημα Aladdin και την ίδρυση της BlackRock Solutions, το μεγαλύτερο επίτευγμα του κ. Fink και πηγή του ανταγωνιστικού του πλεονεκτήματος έναντι των άλλων μεγαλοκαρχαριών της Wall Street. Σήμερα είναι ο πρώτος άνθρωπος στον οποίο στρέφονται τράπεζες και κυβερνήσεις για να βάλει τάξη στους ισολογισμούς τους όταν αυτοί έχουν τιναχτεί στον αέρα. Από «κακό παιδί», έχει μεταμορφωθεί σε Νέστορα των αγορών.

Γιάννης Παλαιολόγος

This entry was posted in Companies, Economics, World and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s