Το πετρέλαιο που μας κρύβουν

Περίπου οκτώ μίλια από τις ακτές της Θάσου οριοθετείται ένα θαλάσσιο οικόπεδο που κρύβει στα σωθικά του ένα δισεκατομμύριο βαρέλια πετρέλαιο. Το πετρέλαιο βρίσκεται εκεί εκατομμύρια χρόνια. Μας απασχολεί τι συνέβη τα τελευταία τριάντα. Ένα ελληνικό τρυπάνι θα μπορούσε να βουτήξει εκεί κάτω. Ένα δισεκατομμύριο βαρέλια προς 120 δολάρια έκαστο. Είναι το 30% του χρέους μας πριν το κούρεμα. Αλλά είναι και οι αμυντικές δαπάνες της μεταπολίτευσης. Αυτό το κοίτασμα δεν αξιοποιείται για να μην πυροδοτηθεί ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Διαβάζω την «Απόρρητη ιστορία του Αιγαίου», του Δημήτρη Μηλάκα. Δεν θυμώνω απλώς. Υφίσταμαι σοκ. Ακουμπάω το βιβλίο στο στήθος και κοιτάζω σαν χάνος το ταβάνι, μήπως και βρω εκεί κάποια εξήγηση. Είναι από τις περιπτώσεις που ακόμα και αν απορρίπτεις την εύκολη καταφυγή σε αιτιάσεις για «ξεπούλημα» ή «προδοσία», διαπιστώνεις ότι δυσκολεύεσαι να βρεις άλλους, ηπιότερους, προσδιορισμούς. Βλέπετε υπάρχουν δύο τρόποι για να προσεγγίσεις τη σύγχρονη ιστορία των ελληνοτουρκικών στόχων. Ο ένας πηδάει από νησίδα σε νησίδα και θεωρεί τα ελληνοτουρκικά ένα πλέγμα εστιών έντασης με εθνικές και αλυτρωτικές αναφορές. Πιστεύω ότι αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο μας παρουσιάζουν τα πράγματα όσοι τα βλέπουν από τη σωστή οπτική γωνία. Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις δεν είναι τίποτα παραπάνω από μία συνεχή διαπραγμάτευση για τον ενεργειακό πλούτο του Αιγαίου. Μόνο που η διαπραγμάτευση γίνεται μεταξύ Αμερικανών και Τούρκων. Η Ελλάδα ουσιαστικά απουσιάζει. Θα μπορούσε να είναι παίκτης, αλλά συμπεριφέρεται ως πιόνι.

Το βιβλίο του Μηλάκα είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον σύγχρονο πολιτικό ντοκουμέντο ελληνικού ενδιαφέροντος. Περιέχει το υλικό που υπέκλεψε, για λογαριασμό της ΕΥΠ, ο Στίβεν Λάλας, ο κατάσκοπος που πετάχτηκε από την ελληνική Πολιτεία σαν καμένο χαρτί, αφού ουδέποτε αναγνωρίστηκε η προσφορά του στα εθνικά συμφέροντα. Πρόκειται για άκρως απόρρητα έγγραφα του State Department και των αμερικανικών πρεσβειών σε Αθήνα και Άγκυρα με αποκλειστικό αντικείμενο τον ενεργειακό πλούτο του Αιγαίου. Για να καταλάβετε, ο προσδιορισμός του κοιτάσματος στη Θάσο, έχει αμερικανική προέλευση. Οι ελληνικές αρχές το γνωρίζουν, από το 1991. Επίσης γνωρίζουν ότι η αμερικανική στρατηγική για το Αιγαίο έχει δύο σκέλη: από τη μία προσβλέπει στον μακροπρόθεσμο στόχο της εκμετάλλευσης κοιτασμάτων και από την άλλη ενθυλακώνει τα κέρδη τεράστιων εξοπλιστικών προγραμμάτων – που δεν έχουν αφήσει δυσαρεστημένους Γερμανούς και Γάλλους. Ποια είναι η ελληνική απάντηση; Πώς αναπτύσσεται η ελληνική διπλωματία μέσα σε ένα κήπο με σαρκοφάγα φυτά όπου ξεφυτρώνουν τα παράσιτα με τις εγχώριες μίζες και το πλιάτσικο των offshore; Δεν αναπτύσσεται. Και αν η στρατηγική της είναι ένα οικοδόμημα, τότε έχει εκχωρήσει αλλού τη βάση και αλλού την οροφή. Κάπου στη μέση υπάρχουν ρητορικές για «βήμα προς βήμα προσέγγιση» ή και για διπλωματία των σεισμών ή του ζεϊμπέκικου. Όμως έτσι και διαβάσεις τα τηλεγραφήματα των Αμερικανών, όλα αυτά φαίνονται αηδίες, χυδαία προσχήματα.

Σκέφτηκα ότι αν είναι να συσταθεί μία εξεταστική επιτροπή σε αυτόν τον τόπο, θα πρέπει να αφορά τη διαχείριση των ελληνοτουρκικών στο πλαίσιο του ενεργειακού γεωπολιτικού παιχνιδιού. Και να κληθούν όλοι οι πρωθυπουργοί και οι υπουργοί εξωτερικών των τελευταίων είκοσι χρόνων (άπαντες πλην Ανδρέα είναι στη ζωή) για να αντιστοιχίσουν πράξεις με δεδομένα, ενέργειες με εθνικό συμφέρον. Δεν μπορείς να ταιριάξεις τα κομμάτια. Δεν είναι παζλ, είναι μουτζούρα. Και όσο και αν αποστρέφεσαι τις θεωρίες συνωμοσίας, τόσο η ματιά αρχίζει και στρέφεται προς την ιδέα ενός συντονισμένου σχεδίου με σκοπό οι δανειστές-κυρίαρχοι της χώρας να υφαρπάξουν τον ενεργειακό της πλούτο. Αντί να κάνουμε πολιτική, δημιουργούσαμε γκρίζες ζώνες. Δημιουργήσαμε ένα τεράστιο χρέος μέσω των εξοπλισμών και τώρα είμαστε ένα βήμα πριν εκποιήσουμε εθνικούς πόρους που, υποτίθεται, ότι προστατεύαμε με σιδερόφραχτο στρατό. Κακά τα ψέματα, έτσι όπως έχουν κυλήσει τα πράγματα και με δεδομένο το δίκαιο του ισχυρού, η συνεκμετάλλευση του Αιγαίου δείχνει ως μία ρεαλιστική προσέγγιση του θέματος. Δεν έχουμε στρατηγική ούτε γι’ αυτό. Ρώτησα, περί συνεκμετάλλευσης, άνθρωπο που γνωρίζει τα διπλωματικά. «Η μόνη προσέγγιση στα διεθνή ζητήματα είναι η ρεαλιστική, η συνειδητοποίηση της πραγματικότητας και των δυνατοτήτων σου σε κάθε δεδομένη στιγμή. Δεν υπάρχει δίκαιο ή άδικο, αλλά μόνο ο συσχετισμός δυνάμεων. Αυτό προϋποθέτει σχέδιο, δηλαδή στρατηγική. Και εμείς (με ελάχιστες στιγμιαίες εξαιρέσεις) ουδέποτε εκπονήσαμε ένα σοβαρό σχέδιο…»

Ο Δημήτρης Μηλάκας κάνει διπλωματικό ρεπορτάζ εδώ και είκοσι χρόνια. Η γραφή του εκτός από εξαιρετική, διακρίνεται και από ένα άλλο κρίσιμο χαρακτηριστικό: χειρίζεται λεπτές έννοιες της διπλωματίας με τρόπο που επιτρέπει στον αναγνώστη να τις ακολουθήσει. Σπανίως δημοσιογραφία τόσο υψηλού επιπέδου είναι και ελκυστικά προσιτή προς το ευρύ κοινό. Το βιβλίο «Η απόρρητη ιστορία του Αιγαίου» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Το Ποντίκι». Διαβάστε το. Θα αναθεωρήσετε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεστε την πολιτική.

Citizen

__________________________________________________________

Shortlink: http://wp.me/p1eFQy-1Ou

Gallery | This entry was posted in Decadence, Politics and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Μία απάντηση στο Το πετρέλαιο που μας κρύβουν

  1. Ο/Η Const4ntinos λέει:

    Το Αιγαίο, το πετρέλαιο και τα έγγραφα

    Διάβασα με ικανοποίηση τα καλά λόγια του φίλου και συναδέλφου Κώστα Γιαννακίδη για το βιβλίο μου «Η απόρρητη ιστορία του Αιγαίου» και τη συζήτηση που ακολούθησε. Είμαι ιδιαίτερα χαρούμενος γιατί γνωρίζω ότι το βιβλίο κλόνισε τις απόψεις του γύρω από το ζήτημα των ελληνοτουρκικών σχέσεων και όχι μόνο. Αυτός είναι άλλωστε και ο στόχος αυτού του βιβλίου: Να κλονίσει πεποιθήσεις και στερεότυπα.

    Ο διάλογος που ακολούθησε το χτεσινό κείμενο (Το πετρέλαιο που μας κρύβουν) , αποδεικνύει εύγλωττα και παραστατικά ότι έχουμε συνηθίσει να μιλάμε για πράγματα που δεν γνωρίζουμε. Για την ακρίβεια, μιλάμε με βάση τις διαμορφωμένες – μέσα από πολυσύνθετες διαδικασίες– πεποιθήσεις μας αδυνατώντας τις περισσότερες φορές να ακούσουμε ή να δούμε κάτι που κινείται έξω από τις αντιλήψεις μας.

    Μέσα σε αυτό το πλαίσιο διάβασα πολλά σχόλια ανθρώπων που αμφισβήτησαν, υποτίμησαν, ή χλεύασαν μια δουλειά, την οποία δεν γνωρίζουν. Θα επιχειρήσω, λοιπόν, κάποιες απαραίτητες διευκρινήσεις:

    Πρώτον: Δεν είμαι γεωλόγος, ούτε έχω στην κατοχή μου μελέτες που δείχνουν την ύπαρξη πετρελαίου στη Θάσο ή οπουδήποτε αλλού. Εχω όμως στην κατοχή μου αμερικανικά έγγραφα (για την ακρίβεια τις μεταφράσεις των εν λόγω εγγράφων από την ελληνική ΕΥΠ) τα οποία μιλούν με βεβαιότητα για την ύπαρξη ενός δισεκατομμυρίου βαρελιών πετρελαίου 8 μίλια ανατολικά της Θάσου σε περιοχή η οποία είναι έξω από τις τουρκικές αμφισβητήσεις. Αυτά τα έγγραφα, ανάμεσα σε άλλα, παρουσιάζονται αυτούσια στο βιβλίο. Ο αναγνώστης έχει τη δυνατότητα να τα διαβάσει και να βγάλει τα συμπεράσματά του, όχι απαραίτητα ίδια με τα δικά μου.

    Δεύτερον: Το αντικείμενο του βιβλίου δεν έχει να κάνει με την ύπαρξη ή όχι πετρελαίου αλλά με το πως οι προσδοκίες (βάσιμες ή μη δεν το γνωρίζω) για την ύπαρξή του, διαμόρφωσαν τις σχέσεις ανάμεσα σε Ουάσιγκτον- Αθήνα- Αγκυρα από το 1974 μέχρι και σήμερα και έφεραν Ελλάδα και Τουρκία τουλάχιστον δυο φορές (1987- 1996) στο χείλος του πολέμου.

    Τρίτον: Ο στόχος αυτού του βιβλίου δεν είναι η ιστορική καταγραφή και η παρουσίαση των εγγράφων που αφορούσαν μια αμερικανική προσπάθεια η οποία εκδηλώθηκε το 1991-93 για την ελληνοτουρκική συνεκμετάλλευση του Αιγαίου. Στόχος του είναι – με την βοήθεια των εγγράφων – να εξηγήσει, πώς αυτή η προσπάθεια συνεχίζεται μέχρι αυτή τη στιγμή, πώς και γιατί έχουμε συνηθίσει να ζούμε τους κύκλους της ελληνοτουρκικής έντασης και την παρεπόμενη οικονομική αιμορραγία της κούρσας των εξοπλισμών.

    Τέταρτον: Πέραν αυτών, δεν κρύβω ότι απώτερος στόχος του βιβλίου, είναι να προβλέψει πού οδηγούνται οι ελληνοτουρκικές σχέσεις και να προειδοποιήσει για τους επερχόμενους σοβαρούς κινδύνους.

    Κατά την άποψή μου με την οποία προφανώς διαφωνούν τόσο αριστεροί- εκσυγχρονιστές κοσμοπολίτες, όσο και (καρα)δεξιοί υπερ-πατριώτες, το Αιγαίο δεν ανήκει ούτε στα ψάρια του, ούτε είναι αιώνιο κληροδότημα του ελληνικού έθνους.

    Το Αιγαίο, πολύ απλά, ανήκει σε όποιον μπορεί να το υπερασπιστεί. Και υπό αυτήν την έννοια, καθώς στον πραγματικό κόσμο τίποτε δεν χαρίζεται ούτε είναι δεδομένο, αυτό που υποστηρίζω είναι ότι η Ελλάδα ως χώρα επιβάλλεται άμεσα να κοστολογήσει οικονομικά και πολιτικά τί ακριβώς σημαίνει η υπεράσπιση του Αιγαίου. Να αποκτήσει, με απλά λόγια, στρατηγική και να καταβάλει το κόστος που αυτή η στρατηγική συνεπάγεται. Γιατί, σε διαφορετική περίπτωση…

    Ο Δημήτρης Μηλάκας είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας του βιβλίου «Η απόρρητη ιστορία του Αιγαίου», εκδόσεις Το Ποντίκι.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s